Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Nedir? Menşe Adı ile Mahreç İşareti Farkı
19 Ağustos 2026
Berşan Celal Şavik
Kurucu Avukat
Coğrafi işaret, belirli bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla kaynaklandığı yöre, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 33. maddesine göre; gıda, tarım, maden, el sanatları ve sanayi ürünlerinden bu niteliği taşıyanlar, tescil edilmesi şartıyla coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı korumasından yararlanır.
Menşe Adı ile Mahreç İşareti Arasındaki Fark
Kanunun 34. maddesi coğrafi işareti menşe adı ve mahreç işareti olarak ikiye ayırır. Menşe adında, ürünün tüm veya esas nitelikleri o yöreye, bölgeye veya ülkeye özgü doğal ve beşerî unsurlardan kaynaklanır ve üretimin, işlenmesinin ve diğer işlemlerinin tamamı o coğrafi sınırlar içinde gerçekleşir (örneğin Antep Baklavası). Mahreç işaretinde ise ürünün belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri o yöreyle özdeşleşmiş olmakla birlikte, üretim aşamalarından en az biri o coğrafi sınırların dışında da gerçekleşebilir (örneğin Hereke Halısı).
Geleneksel Ürün Adı
Coğrafi kaynağı belirtmese de, geleneksel üretim veya işleme yöntemiyle üretilen ya da geleneksel bileşimden oluşan ve bu niteliğiyle diğer ürünlerden ayırt edilen ürünlerin adları da 'geleneksel ürün adı' olarak tescil edilerek benzer bir korumadan yararlanabilir.
Tescilin Sağladığı Koruma
Tescilli bir coğrafi işaret veya geleneksel ürün adı, tescil kapsamındaki şartları taşımayan ürünlerde kullanılamaz; haksız kullanım, taklit, çağrıştırma veya yanıltıcı nitelendirme önlenebilir. Bu koruma, hem tüketicinin doğru bilgilendirilmesini hem de bölgesel üreticilerin emeğinin ve ürünün özgünlüğünün korunmasını amaçlar.
Kimler Başvurabilir?
Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı başvurusu; ürünle ilgili üretici birlikleri, ticaret ve sanayi odaları, ürünle ilgili kamu kurumları ve belirli şartları taşıyan tüzel kişiler tarafından yapılabilir — bireysel bir tacirin kendi ürününü tek başına coğrafi işaret olarak tescil ettirmesi bu hakkın niteliği gereği söz konusu değildir.
Sonuç
Coğrafi işaret tescili, sadece hukuki bir koruma aracı değil, aynı zamanda bölgesel ürünlerin tanıtımı ve katma değerinin artırılması için önemli bir pazarlama ve ekonomik kalkınma aracıdır.